Pčelica
Pčelica
Maslacak
Maslacak
Ruza na kisi
Ruza na kisi

Fagus sylvatica – Evropska bukva

Fagus sylvatica – Evropska bukvaBukva je rod listopadnog drveća koji sadrži oko deset vrsta koje pripadaju porodici Fagaceae. Prirodno stanište bukve je Evropa, Azija i Severna Amerika. Predstavlja našu najrasprostranjeniju vrstu lišćara i jedina je vrsta u Evropi koja se prirodno javlja na nadmorskim visinama od 100 pa sve do 2000 metara.

Evropska bukva je visoko listopadno drvo koje dostiže visinu do 40 metara, a prečnik stabla do 2 metra. Krošnja je široko zaobljena. Kora bukve je tanka, glatka, siva. List je eliptičnog do jajastog  oblika, sa lica tamnozelen i sjajan, sa naličja svetlozelene boje, u jesen žute do crveno smeđe boje. Mladi listovi su kiselkastog ukusa što govori o njihovom bogatstvu vitaminom C. Cvetanje je istovremeno sa listanjem (april – maj), a plodovi sazrevaju u septembru i oktobru. Po 2 su ploda u kupuli, koji se zovu bukvice, smeđi su, trouglasti, jestivi u nuždi.

Bukva je vrsta koja najviše podnosi zasenu od svih evropskih vrsta lišćara i daje veoma lep hlad. Bez naročitih je zahteva prema uslovima sredine i veoma je otporna na vetrove.

Dekorativna je zbog svojih velikih dimenzija, lepe krošnje, pravilnog debla, svetlosive i neispucale kore. Ima veliki značaj za velike parkove i park-šume. Može da posluži i za formiranje visokih živih ograda. Njene forme se mogu upotrebiti kao soliteri (1) ili u kombinaciji sa drugim vrstama.

U pejzažnom oblikovanju parkova često se koriste hortikulturni oblici kao što su bukva sa visećim granama, piramidalne krošnje ili crvenih listova.

Drvo bukve (bukovina) kao jedne od najznačajnijih šumskih vrsta kod nas je teško, tvrdo, čvrsto, vrlo elastično. Upotrebljava se kao građevinsko, stolarsko, kolarsko i tokarsko drvo, u proizvodnji furnira, furnirskih i stolarskih ploča, u proizvodnji lameliranog drveta, za izradu bačvi, igračaka, u proizvodnji celuloze i kao ogrevno drvo.

Prvi rukopisi bili su napisani na tankim pločicama bukovine.  Značenje reči bukva vezano je za upotrebu njene kore kao sredstva za pisanje, što se vidi u korenima nekih jezika, poput nemačkog (buch) i engleskog (book).

U spremanju hrane bukva ima posebno mesto, jer se smatra da je njeno drvo najbolje gorivo za dimljenje mesa i ribe.
List se može jesti (kad je mlad) u nestašici druge hrane, ili kao ukusna i zdrava salata.

Bukvica (plod) se ne sme jesti sirov u većoj količini, jer sadrži alkaloid fagin. Pečenjem na temperaturi većoj od 100 °C, fagin se raspada, pa se pečeni plodovi mogu jesti u neograničenoj količini. Plod se takođe može koristiti i kao zamena za kafu, ili mleven, kao dodatak hlebnom brašnu.

Iz ploda se može cediti jestivo ulje, koje je dobro i u tehnici. Ulje ne sadrži fagin, a od kilograma ploda dobija se oko pola kilograma ulja.

Lekovita svojstva : Od katrana dobijenog suvom destilacijom drveta bukve mogu se izraditi sredstva za utrljavanje ili masti koje se upotrebljavaju u lečenju različitih kožnih bolesti,  reumatskih problema i gihta.

Prema prastarim tradicijama, bukva označava moć i bogatstvo. U grčkoj mitologiji posvećena je vrhovnom bogu – Zevsu. Postoji verovanje da se za vreme nevremena i grmljavine najsigurnije skloniti ispod bukovih krošnji, jer za razliku od hrastova i lipa, u bukova stabla munja i grom navodno nikada ne udaraju!

Pravi dragulj  evropske  bukve  je primerak koji se  nalazi na Kalemegdanu. Ovaj spomenik prirode star je oko 110 godina i visok blizu 20 metara, a pod zaštitom države je od 1983. godine. Drvo je posebno atraktivno u jesenjem periodu kada na granama sazreva plod bukvica.
____________________________

(1) Soliterno stablo ili soliter – predstavlja pojedinačno drveće ili druge vrste biljaka koje dominiraju u prostoru. Izuzetan položaj solitera omogućava njegovo sagledavanje iz svih pravaca.

 
comments powered by Disqus
Beta OMS
EurActiv Srbija
Ministarstvo poljoprivrede i zaštite životne sredine Srbije najvilo je da će do kraja 2015. uraditi prvi Nacionalni akcioni plan za adaptaciju izmenjene klimatske uslove.Taj nacionalni plan će sadržati i detaljnu analizu finansijskih potreba i mogućnosti za sprovodjenje mera adaptacije i to ...
Facebook Facebook
Pratite nas na društvenim mrežama

FOTO GALERIJA